Realizacja Programu profilaktyki nowotworów skóry i edukacji społeczeństwa w makroregionie zachodnim – projekt dofinansowany w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.
FRONT (str.1.) – NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY SKÓRY. Myślisz, że to nie jest Twój problem? SPRAWDŹ TO!
Masz możliwość BEZPŁATNEGO udziału w Ogólnopolskim Programie Profilaktyki Nowotworów Skóry.
Chcesz się zbadać? Dowiedz się więcej, wejdź na stronę www.wco.pl/ppns, zadzwoń 61 8850915 (poniedziałek – piątek w godz. 8:00-15:00).
ŚRODEK
- Nowotwory złośliwe skóry zajmują w Polsce 3. u kobiet oraz 4. u mężczyzn pozycję na liście najczęściej rozpoznawanych nowotworów złośliwych.
- Każdego roku rozpoznawanych jest ponad 3 600 nowych przypadków czerniaka złośliwego skóry oraz 12 100 innych nowotworów złośliwych skóry.
- Promieniowanie UV (słoneczne lub sztuczne) jest głównym czynnikiem środowiskowym odpowiedzialnym za rozwój nowotworów złośliwych skóry (w tym także czerniaków).
- Każde poparzenia słoneczne – zwłaszcza w dzieciństwie, może zwiększyć ryzyko zachorowania – dlatego każdy może znaleźć się w grupie ryzyka!
- Większość nowotworów skóry można wyleczyć za pomocą prostego zabiegu chirurgicznego, sukces leczenia zależy od stadium zaawansowania choroby – dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie!
Celem Programu jest zwiększenie świadomości Polaków w zakresie zapobiegania nowotworom skóry i znajomości metod samobadania znamion, a także zwiększenie skuteczności rozpoznawania nowotworów skóry na wczesnym etapie rozwoju choroby.
- Co Program może zaoferować Tobie?
- Działania edukacyjne – z zakresu profilaktyki (zapobiegania nowotworom skóry) oraz samokontroli zmian skórnych. Prowadzone przez lekarzy i edukatorów zdrowotnych w wybranych placówkach Podstawowej Opieki Zdrowotnej oraz w trakcie działań promocyjnych w miejscach publicznych.
- Konsultację lekarza POZ – podczas której lekarz zbierze dokładny wywiad medyczny i przeprowadzi szczegółowe badanie skóry całego ciała. W przypadku wykrycia niepokojących zmian wystawi skierowanie na badanie specjalistyczne.
- Badanie dermatoskopowe lub videodermatoskopowe – obie metody są bezbolesne i pozwalają na nieinwazyjne badanie zmian skórnych. Dermatoskop jest ręcznym, przenośnym mikroskopem z własnym źródłem światła. Pozwala powiększyć (10-20x) i odpowiednio uwidocznić cechy charakterystyczne zmiany skórnej, które oceni lekarz. Videodermatoskop daje większą niż dermatoskop ręczny możliwość powiększenia: 70-krotnego lub 100-krotnego. Dodatkową zaletą jest możliwość zapisu obrazu na nośniku cyfrowym i przez to monitorowanie ewolucji zmian skórnych. Oprogramowanie ma możliwość wskazywania stawek barwnikowych znamion i wyświetlania ich charakterystyki (rozmiar, kolor, symetria itp.) na ekranie. Porada zawiera element omówienia przeprowadzonego badania, po którym pacjent otrzyma informację, czy wykryto u niego zmiany podejrzane, oraz jak powinien postępować z wybranymi zmianami skórnymi.
- Kto może przystąpić do Programu?
- Wszystkie osoby w wieku 15-64 (oraz starsze, jeśli są nadal aktywne zawodowo) mogą otrzymać konsultację edukacyjną oraz poradę lekarza POZ.
- Osoby w wieku 50-64 lata mogą przystąpić do przesiewowego badania dermatoskopowego lub videodermatoskopowego skóry.
- Dodatkowo w przypadku zaleceń lekarza (związanych z występowaniem niepokojących znamion lub czynników ryzyka) badanie przesiewowe będzie wykonane u osób w wieku 15-49 i po 64 r.ż. (jeśli są nadal aktywne zawodowo).
- Czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na raka skóry:
- Promieniowanie ultrafioletowe (UV) naturalne (słońce) lub sztuczne (np. solaria).
- Poparzenia słoneczne – zwłaszcza w dzieciństwie.
- Fototyp skóry – zwłaszcza jasna karnacja, jasne lub rude włosy, jasne oczy, piegi.
- Duża liczba znamion na skórze.
- Występowanie nowotworów skóry w rodzinie.
- Zaburzenia genetyczne – obecność genów dużego ryzyka.
- Ekspozycja na substancje chemiczne i promieniowanie jonizujące.
- Stałe drażnienie mechaniczne znamion.
- Choroby predysponujące – leczone immunosupresyjnie (np. po transplantacji narządu), choroby z nadwrażliwością na światło, zaburzenia hormonalne i przewlekłe infekcje (np. HPV, HIV).
- Ryzyko zachorowania zwiększa się z wiekiem.
TYŁ
- Słońce ma dobroczynny wpływ na nasze zdrowie (witamina D3) i samopoczucie (endorfiny), jednak nie rozsądne korzystanie z niego stanowi jeden z najistotniejszych czynników ryzyka zachorowania na raka skóry – dlatego warto pamiętać o kilku prostych zasadach, które zwiększą bezpieczeństwo Twoje i bliskich:
- Ogranicz przebywanie na słońcu (zwłaszcza w godzinach 11-15)
- Jeśli to możliwe, korzystaj z miejsc osłoniętych, zacienionych.
- Używaj odzieży ochronnej o gęstym splocie i nakrycia głowy (kapelusze, czapki, chustki) oraz okularów przeciwsłonecznych (koniecznie z filtrem UV).
- Odkryte części ciała zabezpiecz kremem z wysokim filtrem (co najmniej SPF 30). Nałóż krem z filtrem 30 min. przed wyjściem z domu, powtarzaj aplikację nie rzadziej niż co 2 godz. (nawet gdy stosujesz krem wodoodporny).
- Pamiętaj, że promieniowanie słoneczne pada na ciebie nie tylko „z góry” ale także odbija się od wody, piasku, śniegu i lodu. Przenika też przez chmury a nawet okna i szyby w pojazdach.
- Zwróć szczególną uwagę na zabezpieczenie dzieci – ich skóra jest cieńsza i promieniowanie szybciej przenika do głębszych warstw naskórka. Skutki ich poparzenia mogą pojawić się nawet po wielu latach.
- Unikaj solariów – promieniowanie UV w nich emitowane jest 10–15-krotnie silniejsze niż w południe w słoneczny dzień, dlatego zwiększają ryzyko zachorowania na czerniaka nawet 2-krotnie (zwłaszcza u ludzi młodych).
- Korzystaj ze stron internetowych i aplikacji podających aktualny indeks UV w Twojej okolicy np.: www.pogodynka.pl/indeksuv/prognozyuv/, www.weatheronline.pl/weather/maps/forecastmaps?LANG=pl&CONT=plpl&R=300 lub aplikacje: „Pogoda na żywo”.
Gdzie znajdziesz więcej informacji? www.wco.pl/ppns
Biuro Programu w Wielkopolskim Centrum Onkologii w Poznaniu tel. 61 8850-915 od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-15:00.
Autorzy: Dr n. med. A. Dyzmann-Sroka, dr n. med. W. Soroko, mgr A. Jędrzejczak, mgr A. Chołuj, mgr W. Adamczak.